Humanitas en vrijwilligerswerk

De instrumentele visie veronderstelt dat vrijwilligers taken op zich nemen die nu door professionals worden uitgevoerd of als vanzelfsprekend de gaten opvullen die ontstaan in de zorg en ondersteuning aan burgers. Deze visie redeneert vanuit de doelstelling van een instelling of een taak van de beroepskracht. Vrijwilligers worden geworven om lacunes in de zorg/dienstverlening op te vullen. Soms ook om beroepskrachten te vervangen. Beroepskrachten beheersen het primaire proces en werven vrijwilligers om beroepskrachten te ondersteunen in activiteiten.  Er wordt vaak gesproken in termen van inzet van vrijwilligers. Van Daal, Plemter en Winsemius constateren in hun onderzoek dat  in veel gevallen bij overheden en managers van instellingen een instrumentele visie op vrijwilligerswerk domineert.

 

Een andere visie op vrijwilligersbeleid is de expressieve visie, waarin vrijwilligerswerk gezien wordt als waarde op zich. De expressieve visie komt naar voren in situaties waarin vrijwilligersorganisaties en beroepsmatige organisaties elkaar nodig hebben en waar vrijwilligersorganisaties op eigen voorwaarden diensten leveren. Voorwaarde is dat vrijwilligersorganisaties in staat zijn de eigen agenda te bepalen en indien nodig ondersteuning inkoopt. Vrijwilligersbeleid heeft dan als doel vrijwilligerswerk aantrekkelijk te maken en te faciliteren (bijvoorbeeld door aan te sluiten bij de wensen en behoeften van vrijwilligers, te verwerven competenties etc.). Deze benadering streeft naar wederkerigheid en naar een situatie waarin de belangen van alle betrokkenen worden gediend.

Humanitas en vrijwilligerswerk
Voortdurend worden de vrijwilligers getraind in het behoud van de autonomie voor de cliënt. Dit wordt ook geplaatst in het kader van ‘eigen regie voeren’. Dat vraagt om een specifiek soort vrijwilliger, niet te veel aan het leven van de cliënt te komen. Er moet worden gewaakt om de activiteiten niet over te nemen, maar je kennis in te zetten om de deelnemer zelf de activiteiten anders te laten doen. Het versterken van de deelnemer, verhogen van weerbaarheid en zelfrespect is daarbij het doel. Privacy staat centraal, informatie over een deelnemer wordt niet gegeven; die moet desgewenst bij de bewoner zelf worden gevraagd.

Continue aandacht is nodig voor de grenzen van het vrijwilligerswerk; duidelijk zijn over wat niet mag worden gedaan wat o.a. speelt bij de vastlegging van informatie in zorgleefplannen.

Er wordt een brede discussie gevoerd over de vraag welke activiteiten door vrijwilligers mogen worden gedaan of door professionals moeten worden gedaan. Voor Humanitas ligt in eerste instantie de grens bij lichamelijke zorg. Een punt van voortdurende aandacht is daarbij in het kader van de zorgplicht die verschillende partijen hebben.

Vanuit Humanitas is het ondersteuningsbeleid vooral gericht op het laten nadenken door de vrijwilliger op diens handelen (reflectie). Altijd kijken naar de behoefte van de cliënt en inzetten op de eigen kracht van mensen; blijven kijken hoe je zelf reageert op het aanbod van zorg. De wensen van de deelnemer staan centraal, ongeacht hoe de organisatie en/of het management er over denkt.

Als organisatie is het van belang om goed onderscheid maken tussen ‘instrumentele’ inzet of ‘expressieve’ inzet van vrijwilligers. In hoeverre ga je inzet van de vrijwilliger bepalen of regelen vanuit de organisatie?Humanitas stimuleert vrijwilligers om de visie in allerlei geledingen van de maatschappij te ventileren en toe te passen.

 

De 4 kernwaarden van Humanitas:

1. Gelijkwaardigheid
2. Verantwoordelijkheid
3. Zelfbeschikking
4. Betrokken & Vraaggericht

Comments