verslag hele dag





Zorg met Passie, Passie voor Zorg 2 (14-10-2010 te Assen)

Door: Bas van der Sijde en Marijke Mulder

Ontvangst

Het congres werd gehouden in De Hertenkamp in Assen.
Mensen werden met aandacht en goede zorg ontvangen. Zij kregen een congrestas en koffie met passiegebak.



Welkom

Om 10 uur opende Annelies Colenbrander, de dagvoorzitter, het congres.
Zij heette iedereen van harte welkom en sprak ook enkele persoonlijke woorden.


Annelies Colenbrander (manager P&O bij Interzorg Assen): ‘Vandaag gaat het over passie, gaat het over
waarden. En mij is gevraagd in deze opening ook aan te geven waar mijn passie ligt als manager PO&O.
Ik ben ervan overtuigd dat je, wanneer je op zoek gaat naar een plek voor iemand die je dierbaar is,
je ouders, je partner of je kind omdat die zorg nodig hebben, je je afvraagt, zijn de mensen die hier werken
betrokken attent en respectvol? Zien ze degene die me dierbaar is als een mens met eigen regie, met
eigen behoeften, een eigen historie of ziet men degene die me dierbaar is als een aandoening?
Uiteindelijk gaat het om de kwaliteit van zorg, van dienstverlening die geboden wordt door medewerkers.
We kunnen met z’n allen prachtige gebouwen neerzetten, fantastische huisstijl ontwikkelen en een flitsend
logo, verantwoord meubilair neerzetten. Maar als onze medewerkers niet met aandacht en betrokkenheid
en vanuit gedrevenheid hun werkzaamheden verrichten zullen we als instelling ons niet onderscheiden.
Om dus daadwerkelijk met aandacht en betrokkenheid te kunnen blijven werken is reflectie vereist, maar
ook bewustwording. Grote uitdaging als instelling is een beleid te ontwikkelen dat ervoor zorgt dat
medewerkers gezond, professioneel en geïnspireerd blijven. Een gezonde, professionele en geïnspireerde
medewerker zal vanuit aandacht, betrokkenheid en ook bezieling werken. Belangrijk hierbij is dat een
organisatie ruimte creëert voor medewerkers om zelf actief invloed te blijven houden op de kwaliteit van
het werk. En dat ook het management ervoor zorgt permanent een goede verbinding te houden tussen
bedrijfsvoering en bezieling. Zodat er een evenwichtige en gezonde balans is in een organisatie.

Om met inspiratie en betrokkenheid te kunnen blijven werken is het belangrijk dat je af en toe externe
inspiratie opdoet, dat geldt voor alle functies van alle geledingen binnen een organisatie. Zoals ik
zojuist aangaf is dat ook de doelstelling van vandaag; elkaar inspireren, ervaringen uitwisselen, spreken
over dilemma’s en een link te leggen tussen datgene wat u hoort en uw dagelijkse praktijk.’




Uitreiking eerste exemplaar Passiecursiefjes

Lineke Verkooijen en Bas van der Sijde overhandigden het eerste exemplaar van hun boek
‘Tot het allerlaatste moment’ en andere Passiecursiefjes dat ter gelegenheid van dit congres verschijnt
aan Monique Kempff, voorzitter van NU’91, de beroepsvereniging voor verpleegkundigen en verzorgenden.


Bas van der Sijde (geestelijk verzorger Jannes van der Sleedenhuis, Hoogeveen): ‘In ‘Tot het allerlaatste
moment’ en andere Passiecursiefjes laten we de medewerkers in de zorg aan het woord. In korte
interviews vertelden verzorgenden, verpleegkundigen, huishoudelijk medewerkers, activiteitenbegeleiders,
coördinatoren, behandelaars en vrijwilligers over hun passie en zorg voor mensen in de ouderenzorg.
Persoonlijk ben ik van mening dat medewerkers in de ouderenzorg vaak negatief in het nieuws komen
en van verzorgenden vaak een karikatuurbeeld geschetst wordt. Zoals bijvoorbeeld in programma’s als
Jiskefet en Koefnoen. Met ons boekje willen we laten zien hoe gedreven en hard werkende mensen het
zijn en de druk die op hen wordt gelegd om kwalitatieve zorg te leveren. Medewerkers die in steeds
veranderende organisaties zoeken hoe zij de beste zorg kunnen blijven leveren. Zij lopen bewust en
onbewust tegen beperkingen op in hun organisatie. Naar aanleiding van de verhaaltjes in dit boekje kunnen
 vragen gesteld worden over de organisatie, ethiek en bejegening, maar in alle verhalen komt naar
voren dat zorg voor de medemens zich niet altijd in tijd en geld laat uitdrukken.’




Ontvangst eerste exemplaar Passiecursiefjes

Monique Kempff (voorzitter NU’91) hield een passievol betoog bij de ontvangst van het boek:

‘Vaak selecteren we bij sollicitaties mensen op kennis en kunde en wordt passie of compassie voor het
 werk vergeten. Natuurlijk vind ik niet dat we allemaal weer Florence Nightingales moeten worden die
vooral vanuit een zogenaamde roeping genoegen moeten nemen met schouderklopjes en complimenten.
 Je moet ook als professional op een zakelijke manier gewaardeerd worden bijvoorbeeld met een goed
salaris, opleidingsmogelijkheden en ontplooiingskansen.


Zelf werkte ik in de thuiszorg, het verpleeghuis, psychiatrie en ziekenhuizen. Als manager vond ik het
soms moeilijk om de balans te brengen tussen cijfers die moeten kloppen en het brengen van passie
 en plezier in het werk. In de boeken die ik er over las leerde ik vooral over de zakelijke kanten van het
werk, daarom is het zo belangrijk dat deze publicaties er zijn en ben ik er trots op dat ik het eerste
exemplaar mag ontvangen. Ik had in die tijd veel meer van deze verhalen moeten lezen, want van jullie
 verhalen kunnen managers en beleidsmakers namelijk heel veel leren en kunnen jullie leren van
elkaar en van de mensen die aan jullie zorg zijn toevertrouwd. […] Laten we er voor gaan: Het centraal
stellen van de Passie, Pret, Professional en Patiënt!




Inleiding Passie voor Zorg

Harry Kunneman (hoogleraar Universiteit voor Humanistiek, voorzitter Stichting Passie voor Zorg) hield
een inleiding over Passie voor Zorg.


Harry Kunneman: ‘Vandaag zijn we hier bij elkaar omdat wij ieder op onze eigen manier een passie hebben voor goede zorg. Het is hartverwarmend om te zien hoeveel mensen hier bij elkaar zijn om hun passie voor zorg te delen. Deze passie is ook verbonden met zorgen over de huidige situatie en de toekomst van de ouderenzorg. De ouderenzorg staat in veel opzichten onder druk; financieel, organisatorisch, personeel. De ouderenzorg vormt een perfect voorbeeld van een taai vraagstuk. Het lukt ons niet goed om van bovenaf daar veranderingen in te brengen.

Precies daarom moet er ruimte en kansen komen van onderop en van binnenuit. Ruimte voor echte vernieuwing, voor een transitie naar andere menswaardige en duurzame vormen van organiseren en werken in de ouderenzorg.’

Als achtergrond voor deze gemeenschappelijke zoektocht vandaag schetst Kunneman vier wegwijzers schetsen die daarbij richtinggevend belangrijk kunnen zijn voor deze uitdaging:

1. Waardegedreven Werkzaamheid: de werkzaamheid niet alleen gericht op waarden efficiëntie en kosten & opbrengsten, maar vooral ook op richtinggevende democratische en humane waarden.

2. Verbreden, verbinden en vernieuwen: streven naar het verbreden van het beperkende kader van het eigen beroep en de eigen organisatie en verbindingen op te zoeken met mogelijke samenwerkingspartners om via die verbindingen te vernieuwen en te verbeteren. Vernieuwingen zijn een belangrijk thema voor onze gesprekken vandaag: de meeste van ons zijn er van overtuigd dat de toekomst van de ouderzorg gezocht moet worden in een vergaande verbreding van de verantwoordelijkheid voor goede zorg en in nieuwe vormen van samenwerking à zorg niet meer uitbesteden aan gespecialiseerde instituten en beroepen, maar voorbij de afsluiting en de verkokering naar een breder draagvlak en een veel bredere kennisbasis en naar nieuwe institutionele en organisatorische beddingen. Verbredend verbinden is de sleutel tot duurzame vernieuwingen in de ouderenzorg, omdat dat zowel binnen je eigen organisatie als daarbuiten, je eigen werk spannender en uitdagender maakt. In de leerzame wrijving kunnen andere perspectieven aan het licht komen, waardoor creativiteit en nieuwe taal ontstaan, waardoor nieuwe mogelijkheden zich aandienen die voorbij gaan aan afsluiting en verkokering.

3. Zelfreflectieve en normatieve professionaliteit: het gaat om verantwoording nemen voor de normativiteit die met het werk verbonden is. Op de waarden en normen die met het werk in de zorg verbonden dient gereflecteerd te worden in dialoog met direct en indirect betrokken partijen. Het gaat hierbij om de kwaliteit van relaties.

4. Zorg opvatten als bron van een zinvol leven: zorg niet zien als een probleem maar als vorm van betrokkenheid op medemens en samenleving en als een bron die ons in contact brengt met belangrijke levensvragen.



Harry Kunneman: ‘Zorg wordt vaak opgevat als een plicht of een probleem. Veel mensen werken in de ouderenzorg onder vaak moeizame omstandigheden maar vanuit een diepe motivatie, namelijk het betekenisvol willen zijn voor anderen; zin van het eigen leven ervaren door iets te doen voor anderen. Deze vorm van betrokkenheid is in onze samenleving van heel groot belang en een belangrijke tegenkracht tegen maatschappelijke verharding en verplatting omdat juist in de zorg contact gemaakt wordt met een diepere dimensie van het leven. Ik denk daarbij aan de confrontatie met eindigheid, omgaan met ernstige beperkingen, ziekte en kwetsbaarheid waardoor vrijheid en autonomie onder druk komen te staan en er grote aanspraak gedaan wordt op solidariteit, zorg en aandacht van de mens. Het gaat om oog voor elkaar hebben, wat gezien kan worden als duurzame bron van rijkdom.’





Kampvuren

Bianca Lugten leidde de kampvuursessie in. Er werd begonnen met aanmaakhoutjes te verzamelen: op een muurkrant werden door de deelnemers met volle

overgave prangende kwesties, frustraties, zorgelijke en passievolle thema’s neergeschreven. Met stickers werd door iedere deelnemer aangegeven welke kwestie het meest belangrijk was. De meest bestickerde thema’s werden gekozen als aanmaakhoutjes om de kampvuren aan te steken.

Dat leverde de volgende kampvuren op:



1. Waarom wordt er altijd bezuinigd op de werkvloer en niet bij de directie?/ De interesse van bovenaf voor de mensen op de werkvloer

2. Hoe houden we zorg financierbaar?

3. De lach weer terug in de zorg

4. Hoe krijg je leiding en personeel weer passievol?

5. Betrek de familieleden actief bij was de ouderen willen doen/ wat kinderen willen is niet altijd wat ouderen willen

6. Zorgverlenen vanuit ZZP’s: in uren gedacht in plaats van vanuit wat nodig is!

7. Ouderen willen zorg en aandacht, geen leefplan.

8. Eenzaamheid. Zingeving en ouder worden.

9. Leren van elkaar, openstaan voor ervaringen (positief én negatief) van anderen (anderen zijn collega’s, vrijwilligers, mantelzorgers, cliënt, enz.)

10. ?



Bij deze kampvuren ontstonden geanimeerde gesprekken en soms zelfs heel vurig. Een prangende kwestie werd uitvoerig besproken en geanalyseerd. Vervolgens werd besproken welke verlangens en waarden aan de passies of frustraties ten grondslag liggen. Als laatste stap gingen mensen met elkaar in gesprek over welke persoonlijke praktijkacties we hieraan zouden kunnen verbinden om de situatie te verbeteren en de passie voor zorg te behouden of terug te vinden. Het werd behoorlijk warm in de zaal.



In de lunchpauze was er een vegetarisch buffet en konden de kampvuurtjes nog wat nagloeien.



Muzikaal passiecursiefje

Jan Henk Post, opleidingsmanager Welzijn aan het alfacollege in Hardenberg, bracht een lied ten gehore over zijn vader die in het verpleeghuis woont. Hij vertelde daarover dat hij heel erg aan de situatie moest wennen. Wanneer hij bij zijn vader op bezoek is hij niet meer als professional gezien maar gewoon als zoon. Hij heeft er moeite mee dat zijn 83-jarige bestaan wordt samengevat in het zorgplan op een paar losse A4-tjes. Is dat zijn leven?

Enkele zinnen uit het liedje van Henk Jan Post:



‘…Zo heeft mijn vader zich gehecht aan Berdien

Een stagiaire nog van amper zeventien

Zij zit nu soms naast hem bij het openstaande raam

Haar arm rond zijn schouders zo eenzaam



En dat is-t-ie ook in zijn wereld van toen

Want het verleden is hij kwijt

Zijn houd hem even vast

Wat kan ze ook anders doen…’



Workshops

’s Middags waren er een vijftal workshops. Aan de hand van de passie die bij de kampvuren in het ochtendgedeelte is aangewakkerd gingen de medewerkers van de workshop in dialoog met de deelnemers. Hieronder de thema’s van de workshop.



1. Bent u tevreden?

Trefwoorden: Klanttevredenheid, tevredenheid van medewerkers en organisatie, visie en beleid, kwaliteit van zorg, gelukbevorderende ouderenzorg, zorg met passie.

Dialoog tussen: Gerard Schoep (directeur ZZWD) & Gorrit Smit (NU’91)

Gespreksleider: Harry Kunneman (Universiteit voor Humanistiek)

Vonkenvanger: Trees Flapper (Partour)



2. Samen sterker!

Trefwoorden: Samen werken, ‘er samen wat van maken’, ‘medewerkers, vrijwilligers, mantelzorgers op één lijn’, ‘Help mijn moeder wordt oud!’,werken in de wijk, passie voor zorg.

Dialoog: Esther Boontje (coaching & advies, auteur ‘Help mijn moeder wordt oud’) en Hanneke de Jagersma (Humanitas)

Gespreksleider: Erna Oosterveen (coaching & advies, auteur ‘Help mijn moeder wordt oud’)

Visievonkenvanger: Hennie Jongsma (coördinator Meriant)



3. Mens in ontwikkeling

Trefwoorden: een leven lang leren, educatie, nieuwe vormen van ouderenzorg, ‘verbinden en combineren’, passie voor zorg.

Dialoog tussen: Anke Huizenga (directeur ZuidOostZorg) & Karin de Wilde (coördinator opleidingen Meriant)

Gesprekleider: Wim van den Berg (coaching De 2e helft)

Visievonkenvanger: Judith Veldman (Alfacollege)



4. Tussen de regels door

Trefwoorden: de mens centraal, ‘de regels in dienst van menselijke zorg’, ‘ZZP, wat moet je er mee?!’, dialoog in de zorg, dienstverlenend management, zorg met passie.

Dialoog tussen: Henk de Vries (directeur Interzorg) & Rijk van Ommen (manager NNCZ)

Gespreksleider: Carla Engelsman (Vilans, project: ‘het goede gesprek’)

Visievonkenvanger: Jan Sipma (geestelijk verzorger Meriant)





5. Sfeer voor meer

Trefwoorden: Aandacht voor de mens in zijn omgeving, woon en leefcomfort, kleur in het leven, architectuur en interieur, passie voor zorg.

Dialoog tussen: Janneke Douma (specialist in kleuren) en Gerard Schijf (architect)

Voorzitter: Fons van der Meulen (geestelijk verzorger Noorderbreedte)

Visievonkenvanger: Ria Hogervorst

Uitleiding: Zorg met Passie!

Het congres werd afgesloten met een dialoog tussen Jord Neuteboom (Viatore) en Harry Kunneman. Neuteboom is gespecialiseerd in veranderingen in de zorg. Het gesprek ging over Mensenzorg, een transitiebeweging in de ouderenzorg.

Neuteboom was onder de indruk van het congres en de werkzaamheden van het Platform Humane Zorg in de noordelijke provincies en ziet dat veel van zijn projecten hier nauw bij aansluiten. Volgens Neuteboom zijn er een aantal hardnekkige problemen in de zorg. Hij noemde onder andere:

- niet-medische problemen, worden medisch of in zorgtermen geduid (‘medificatie’)

- kosten stijgen, tevredenheid daalt

- professional lijkt steeds meer op productiemachine

- verstarde zorgaanbieders

- beheerszieke structuren

- over-gespecialiseerde, gefragmenteerde zorg

- Zorg organisaties vormen een gesloten sector

- Zorg lijkt het ‘afvalputje’ te zijn geworden van alle problemen die in de maatschappij spelen

De conclusie die Neuteboom trekt is dat de mens en het zorgsysteem van elkaar vervreemd zijn geraakt; er is sprake van verbroken verbindingen. Verbroken verbindingen tussen lichaam en geest&ziel, zorgverlener en verzorgde, management en werkvloer, financiering en inhoud, gezondheid en welzijn/arbeid/sport/etc., zorg en andere sectoren.

De essentie is dat de relatie tussen zorgverlener en zorgvrager, waarin vertrouwen, intimiteit, passie, aandacht en bezieling centraal zou moeten staan, is verworden tot een relatie tussen leverancier en cliënt, waarin kosten, doelmatigheid, budget, efficiency en afrekening centraal worden gesteld.

Geprobeerd werd om ervaringen uit de kampvuren en workshops in dit verhaal te betrekken. De belangrijkste conclusie was dat veel meer met elkaar en met verschillende partijen rond te tafel moeten omdat de hardnekkige problemen rond de ouderzorg gezien moet worden als een probleem van de maatschappij een gezamenlijke probleemperceptie moet worden. We moeten met elkaar streefbeelden formuleren en dit niet alleen binnen zorg bespreekbaar maken maar ook daarbuiten. Mensen moeten het systeem aansturen en niet andersom.



Afsluiting

Tenslotte werden alle medewerkers en deelnemers van het congres bedankt. Er is veel passie voor zorg losgemaakt op deze dag. Er is nog veel werk te verrichten maar de meeste mensen voelde zich geïnspireerd en in ieder geval gesteund in het feit te weten niet alleen te staan in hun zorgen…


Comments